Podstawowe uwarunkowania uzależnień

Działanie ludzkie powinno być wolnym realizowaniem świado­mie wybranych celów w określonym kontekście egzystencjalnym. Ponieważ jest to związane z trudnościami i wysiłkiem, dlatego pojawia się lęk i stres. Człowiek odkrywa jednak na różnych etapach swojego życia, że określone działanie pozbawia go stresu i lęku lub przynajmniej je osłabia. Niekiedy nawet zapewnia mu komfort psychiczny i poczucie bezpieczeństwa. Chcąc przedłużyć lub powtó­rzyć tę sytuację komfortu, człowiek ponawia określone działanie i tak powstaje najpierw nawyk a potem trwały, przymusowy związek z nim, czyli uzależnienie. Uzależnienie zatem, jak sama nazwa wskazuje, jest ograniczeniem wolności ludzkiego działania. Polega ono na przyzwyczajeniu człowieka do wykonywania określonej czynności w taki sposób, że wydaje mu się ona konieczna do życia i funkcjonowania. Ponieważ zaś ta czynność uzależniona odnosi się do określonej substancji, osoby lub stanu psychicznego, dlatego mówimy o uzależnieniu od alkoholu, narkotyków, jedzenia, danej osoby lub złości.

Działanie związane z uzależnieniem ma zawsze podstępny charakter. „Z jednej strony prowadzi do upragnionej redukcji lęku, z drugiej – paradoksalnie – zmniejsza możliwości radzenia z nim sobie jednostki i w konsekwencji to, co wywoływało lęk, staje się jeszcze groźniejsze”. Poprawianie sobie nastroju przez czynność nałogową prowadzi to do wzrostu potrzeby uzależnionego działania, co powoduje dalsze osłabienie struktur osobowości, w następstwie czego wzmacnia się także potrzeba wyzwalająca nałóg. Tak powstaje błędne koło przyczyn i skutków prowadzące do destrukcji osobowości, która dokonuje się wolniej lub szybciej, w zależności od rodzaju nałogu. Dlatego można przyjąć inne określenie uzależnienia: „Uzależnieniem jest każdy patologiczny związek z każdym zmieniającym nastrój doświadczeniem, który ma uszkadzające konsekwencje w życiu.

Istnieją różne koncepcje powstawania uzależnień. Wskazuje się na uwarunkowania biologiczne, psychiczne i środowiskowe. Obecnie jednak coraz częściej zwraca się uwagę na psychiczną naturę nałogu a w konsekwencji również na dominującą w nim rolę czynnika psychicznego.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.