Teoria wojny sprawiedliwej

Zagadnienie wojny zostało szeroko omówione przez św. Augustyna. Uważa on, że wojna sama w sobie nie jest ani dobra, ani zła. Jej ocena musi orientować się według motywu, dla którego jest prowadzona. Nauka Chrystusa nie potępia, według niego, każdej wojny. Niekiedy wojna może być godziwa, należy jednak unikać jej nadużywania.

Myśl Augustyna stała się punktem wyjścia do wypracowania teorii wojny sprawiedliwej. Ojcowie Kościoła po Augustynie oraz teologowie średniowieczni doceniali wartość pokoju, zachęcali do jego zachowania. Wyrazem tego była instytucja tzw. pokoju Bożego (treuga Dei), która została po raz pierwszy ustanowiona w roku 1027 na synodzie w Elna. Według tej zasady treuga Dei chrześcijanie nie mogli walczyć ze sobą w określone dni i okresy kościelne (np. od środy wieczór do poniedziałku rano każdego tygodnia, ponadto w czasie Wielkiego Postu, adwentu. Łącznie 230 dni! Trudno było w takich okolicznościach prowadzić wojnę).

Syntezę nauki teologicznej dotyczącej wojny i pokoju sformu­łował św. Tomasz z Akwinu. Koncepcja ta zachowała swe znaczenie do naszych czasów. Według tej koncepcji pokój jawi się jako wielkie dobro społeczne. Wojna jest jednak dopuszczona jako środek ostateczny dla wyrównania sprawiedliwości międzynarodowej. Obrona z użyciem siły militarnej jest usprawiedliwiona, gdy zachodzą następujące warunki:

  1. szkoda wyrządzana przez napastnika jest długotrwała, poważna i niezaprzeczalna;
  2. nie ma innych skutecznych i realnych środków do jej usunięcia;
  3. istnieją uzasadnione możliwości powodzenia;
  4. użycie broni nie pociągnie za sobą jeszcze poważniejszego zła.

Komentatorzy podkreślali, że decyzję o wojnie mogą podjąć tylko liczni i godni ludzie w państwie a nie sama władza państwowa. Decyzję taką usprawiedliwia bardzo poważna racja, np. obrona egzystencji państwa lub naprawienie wielkiej szkody. Nie może być ona podjęta z nienawiści czy chęci podboju. Celem wojny powinno być przywrócenie sprawiedliwego pokoju. Wojnę zawsze uważano za środek ostateczny, podobnie, jak zabójstwo przeciwnika w obro­nie własnej.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.