Zalety i braki kryterium godności osoby ludzkiej

Traktowanie osoby jako „źródła moralności”, a w konsekwencji także uzasadnianie norm moralnych poprzez odwoływanie się do godności osoby ludzkiej, jest dlatego stosowane dzisiaj tak często, ponieważ posiada ono wiele zalet. Godność osoby nie odnosi się do natury ludzkiej rozumianej abstrakcyjnie, ale dotyczy konkretnych ludzi, przez co staje się bardziej oczywista. Ponadto osoba ludzka, mając wymiar indywidualny i społeczny, może być podstawą moralnego odniesienia zarówno dla pojedynczych ludzi, jak i dla całych społeczeństw. Uzasadnianie norm moralnych przez od­woływanie się do godności osoby ludzkiej nie dopuszcza również żadnych wyjątków, obejmuje wszystkich ludzi bez względu na rasę, religię etc. Wreszcie domaga się ono szczególnego respektowania tych ludzi, których godność została zagrożona: ubogich, uciskanych i wykorzystywanych. Przytoczone powyżej racje sprawiły, że osoba ludzka uważana jest dziś za „miejsce” i płaszczyznę umożliwiającą spotkanie etyki świeckiej i etyki religijnej.

Mimo tych niewątpliwych zalet uznawania osoby za źródło normatywności i uzasadniania norm moralnych przez odwoływanie się do godności osoby ludzkiej, istnieją również pewne niebezpie­czeństwa z tym związane. Bowiem „wyrażenie (godność/wielkość ludzka) nie jest też wolne od pułapek”. Niebezpieczeństwo takie stanowi możliwość ilościowej interpretacji godności osoby. Nie można bowiem stawiać człowieka na szczycie hierarchii bytów wyłącznie z tej racji, że ma on doskonałość większą od zwierząt, ale z racji na inną jakość tej doskonałości. Dalszym zagrożeniem jest skrajny optymizm skłaniający do zapomnienia o negatywnej stronie historii ludzkiej. Wreszcie nie można zapominać o niebezpie­czeństwie przesadnego wiązania etyki z religią które uniemożliwia słuszną autonomię rzeczywistości ziemskiej.

Trzeba jednak przyznać, że mimo wymienionych wyżej nie­bezpieczeństw, wyrażenie „godność osoby” obiektywizuje całą treść moralną człowieka:

  1. ukazuje wartość bytu ludzkiego,
  2. proponuje etykę uzasadnionego optymizmu,
  3. pozwala ustalić prawidłowe związki pomiędzy etyką a religią.

Są to wielkie zalety. I chyba dlatego też tak często odwołuje się do tej wartości Sobór a także papieże okresu posoborowego, szczególnie Jan Paweł II.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.